Wymagania higieniczne przy zbiorze owoców i warzyw


image_pdfimage_print

INFORMACJA DLA ROLNIKÓW

Wymagania higieniczne przy zbiorze owoców i warzyw

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Obornikach informuje ,iż w ostatnim czasie odnotowano znaczny wzrost powiadomień zgłaszanych do unijnego Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Żywnościowych (RASFF) dotyczących wyprodukowanej w Polsce żywności pochodzenia roślinnego zakażonej chorobotwórczymi wirusami.

W związku z powyższym oraz ze zbliżającym się sezonem zbiorów i produkcji owoców oraz warzyw należy pamietać o obowiązkach i wytycznych zapewniających bezpieczeństwo mikrobiologiczne żywności pochodzenia roślinnego na wszystkich etapach jej produkcji i dystrybucji. Zanieczyszczenie żywności drobnoustrojami chorobotwórczymi może wystąpić zarówno na etapie produkcji pierwotnej przy: nawożeniu, nawadnianiu, zbiorze ręcznym , transporcie jak i na etapie jej przetwarzania, pakowania i dystrybucji. Warunki konieczne do wdrożenia wymogów higienicznych na etapie produkcji pierwotnej zostały określone w załączniku I do rozpozrądzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r.w sprawie higieny srodków spozywczych (Dz.Urz. UE L139 z 30.04.2004r., str. 1 ze zmianami).

Ponadto , w dniu 23.05.2017 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zawiadomienie Komisji w sprawie wytycznych dotyczących ograniczania ryzyka mikrobiologicznego w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw na etapie produkcji podstawowej poprzez przestrzeganie zasad higieny (2017/C 163/01).

Dokument ten jest polską wersją przewodnika dobrej praktyki higienicznej w produkcji pierwotnej świeżych owoców i warzyw z uwzględnieniem zagrożeń mikrobiologicznych i udziela producentom na etapie produkcji pierwotnej ( bez względu na wielkość przedsiębiorstwa) pomocy w poprawnym i jednolitym stosowaniu wymogów dotyczących higieny produkcji i obróbki świeżych owoców i warzyw. Zawiera wytyczne dla producentów dotyczace sposobu niwelowania zagrożeń dla bezpieczeństwa mikrobiologicznego żywności poprzez dobre prakty rolnicze (GAP) i dobre praktyki higieniczne (GHP) w produkcji podstawowej w okresie wzrostu, na etapie zbioru i po zbiorze świezych owoców i warzyw sprzedawanych konsumentom w stanie surowym (nieprzetorzonym) lub w minimalnym stopniu przetorzonych( mytych, sortowanych, pakowanych).

Dokument jest dostępny pod adresem:

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=uriserv:OJ.C_.2017.163.01.0001.01.POL&toc=OJ:C:2017:163:TOC

Dlatego też dla zapewnienia bezpieczeństwa mikrobiologicznego żywności pochodzenia roślinnego niezbędne jest bezwzględne przestrzeganie określonych wymagań higieniczno-sanitarnych już na etapie produkcji pierwotnej owoców i warzyw (uprawa i zbiór ).

Wobec powyższego  przedsiębiorcy zajmujący się produkcją pierwotną (plantatorzy owoców i warzyw) powinni:

  • unikać stosowania do podlewania upraw wody zanieczyszczonej fekaliami
  • stosować do upraw wodę spełniającą odpowiednie kryteria mikrobiologiczne (bakterie z grupy coli poniżej 50 000 w 100 ml, z grupy coli  termotolerancyjne poniżej 20 000 w 100 ml, paciorkowce kałowe poniżej 10 000 w 100 ml, salmonella nieobecna)
  • eliminować przypadki nawożenia płodów rolnych fekaliami, które mogą być zanieczyszczone  chorobotwórczymi wirusami mogącymi utrzymywać się nawet przez kilka miesięcy
  • zapewnić pracownikom dostęp do toalet w odpowiedniej ilości w stosunku do zatrudnionego personelu
    • toalety (stałe lub przenośne) powinny być blisko powierzchni plantacji, w  zamkniętym obszarze pola gdzie pracuje personel
    • należy utrzymywać je w należytym stanie techniczno-sanitarnym
    • należy myć je i dezynfekować zgodnie z opracowaną  instrukcją z tego zakresu
    • należy zapewnić higieniczne usuwanie nieczystości
    • należy zapewnić oddzielne toalety dla personelu i dla gości ( o ile to możliwe)
    • zapewnić pracownikom dostęp do bieżącej wody do mycia rąk
    • dokonywać mycia rąk przed każdorazowym wejściem na pole
  • zalecane jest stosowanie rękawiczek jednorazowych
  • nie dopuszczać do pracy przy zbiorze owoców i warzyw osób, u  których występują objawy takie jak: biegunka, wymioty, kaszel, temperatura
  • zapewnić odpowiednią czystość pojemników i naczyń do zbioru owoców i warzyw
  • bezwzględnie egzekwować zakaz wstępu do obszaru zbioru osób nieupoważnionych, w tym dzieci
  • zapewnić stosowanie procedury identyfikalności/śledzenia surowców wg zasady „krok w przód”  (lista odbiorców)
  • przestrzegać zasad dobrej praktyki rolniczej (GAP)
  • przeprowadzać dla osób pracujących przy zbiorze owoców i warzyw szkolenie w zakresie podstawowych zasad higieny

Nieprzestrzeganie warunków higieniczno-sanitarnych na plantacjach jest kryterium dyskwalifikującym surowiec, dlatego też pochodzący z takich plantacji surowiec nie może być przyjęty do punktu skupu i przetwórni.

Należy podkreślić, że gospodarstwa działające na rynku spożywczym prowadzące produkcję pierwotną roślinną, a także działające w ramach dostaw bezpośrednich podlegają nadzorowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej wobec czego, zgodnie z art. 64.1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006r. ( tekst jednolity Dz.U. 2018, poz. 1541 z późn. zm.) zobowiązane są do złożenia w siedzibie terenowo właściwej powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej wniosku o wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji.

We wniosku należy umieścić następujące informacje

  • imię i nazwisko , numer PESEL , miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres wnioskodawcy,
  • numer identyfikacji podatkowej NIP i/lub REGON
  • numer identyfikacyjny w ewidencji gospodarstw rolnych ( dokument w wersji papierowej)
  • numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – jeśli wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą,
  • określenie rodzaju i zakresu działalności , w tym rodzaje żywności , która ma być przedmiotem produkcji i obrotu,
  • określenie lokalizacji gospodarstwa lub miejsca prowadzania działalności gospodarczej.

Wniosek można pobrać na stronie internetowej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej http://psse-oborniki.pl/formularze-i-wnioski/

Wpis zakładu do rejestru nie podlega opłacie.

Niedopełnienie ustawowego obowiązku rejestracji zagrożone jest sankcją w postaci kary pieniężnej nakładanej w trybie postępowania administracyjnego przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (art. 103 ust 1 pkt 4 wyżej cytowanej ustawy).

INFORMACJA DLA PRZEDSIĘBIORSTW SEKTORA SPOŻYWCZEGO

Przedsiębiorcy zajmujący się przetwórstwem owoców i warzyw powinni podjąć wszelkie działania które zapewnią bezpieczeństwo mikrobiologiczne produkowanej przez siebie żywności. W celu uzyskania dostatecznej gwarancji, że surowiec podlegający dalszemu przetwarzaniu będzie wolny od zanieczyszczeń mikroflorą chorobotwórczą przetwórcy powinni podjąć działania zapobiegawcze polegające na egzekwowaniu od swoich dostawców przestrzegania wymagań higieniczno-sanitarnych na etapie produkcji pierwotnej poprzez audyty zewnętrzne przeprowadzane przez siebie u dostawców. Także powinni zastrzec w umowach handlowych , że w przypadku stwierdzenia uwag co do przestrzegania przez plantatorów wymagań higieniczno- sanitarnych podczas zbioru owoców i warzyw nie będą one przyjmowane do dalszego przetwarzania ,ponieważ może wystąpić realne zagrożenie zanieczyszczenia ich patogennymi wirusami.

 Ponadto na etapie przetwarzania owoców i warzyw przedsiębiorcy powinni zwracać szczególną uwagę na:

  • przestrzeganie  procedur i instrukcji z zakresu GHP ,GMP i HACCP
  • zapewnienie odpowiedniego stanu techniczno-sanitarnego zakładu w którym przetwarzana jest żywność
  • przestrzeganie obowiązku identyfikowania/ śledzenia surowców i wyrobów gotowych zgodnie z zasadą „krok w tył”, „krok w przód” (lista dostawców surowców, lista odbiorców wyrobów gotowych)

Z uwagi na fakt, że zagadnienie bezpieczeństwa mikrobiologicznego żywności pochodzenia roślinnego jest bardzo istotne z punktu widzenia zdrowia konsumentów tejże żywności, a także ważne dla utrzymania w krajach członkowskich Unii Europejskiej pozytywnej opinii o jakości polskiej żywności konieczne jest wzmożenie ze strony Państwowej Inspekcji Sanitarnej nadzoru sanitarnego nad przestrzeganiem przez podmioty działające w sektorze spożywczym wymogów higieniczno – sanitarnych na wszystkich etapach produkcji żywności pochodzenia roślinnego, tj. zbioru, skupu, transportu, przetwórstwa i dystrybucji.

Kontrole przestrzegania obowiązujących  wymagań higieniczno-sanitarnych przez podmioty zajmujące się produkcją pierwotną oraz przetwórstwem owoców i warzyw dokonywane będą przez cały okres zbioru owoców i warzyw oraz ich przetwarzania.